ตั้งใจพัฒนาตัวเอง ไม่หวั่นไหวต่อคำพูดคน

เคยรู้สึกไหมว่า เมื่อตัวเองได้พูดหรือทำอะไรผิดพลาดไป เหมือนทุกสายตาจับจ้องมาที่เรา เหมือนทุกคนกำลังนินทาหรือหัวเราะเยาะเราอยู่

นี่อาจเป็นปราฏการณ์ที่เรียกว่า Spotlight effect หรือความเชื่อที่คิดไปเองว่าตัวเราเป็นจุดสนใจ ทั้งที่ในความจริง คนส่วนใหญ่ไม่ได้ใส่ใจเราเท่าที่เราคิด

บางครั้งพวกพวกเขาอาจสังเกตเห็นเรา แต่ความสนใจเหล่านั้นจะหายไปในไม่กี่นาที เพราะสุดท้ายแล้วไม่ว่าใครต่างก็กลับไปสนใจเรื่องของตัวเองกันทั้งนั้น

ความกังวลเกี่ยวกับสิ่งที่คนอื่นคิด จึงเป็นเพียงความคิดของเราเอง และมันมักจะสำคัญน้อยกว่าที่เราคิด

แทนที่จะเสียเวลาไปกับการกังวลความคิดนั้น ลองหันมาโฟกัสสิ่งที่เราควบคุมได้ พัฒนาตัวเอง ตั้งเป้าหมาย และทำทุกวันให้ดีที่สุด

เพราะสุดท้ายแล้ว มีเพียงตัวเราเท่านั้นที่สามารถกำหนดคุณค่าและความสำเร็จในชีวิตของตัวเอง

ผลแห่งการอดทนรอ

ลองจินตนาการว่าคุณเป็นสัตว์ป่าที่ท่องเที่ยวไปตามทุ่งราบกว้างในแอฟริกา อาจจะเป็นยีราฟ ช้าง หรือสิงโต ในแต่ละวันการตัดสินใจเกือบทุกอย่างของคุณจะส่งผลในทันที คุณมักคิดอยู่เสมอว่าจะกินอะไรดี จะนอนที่ไหน หรือจะหลบพวกสัตว์นักล่าได้อย่างไร

คุณให้ความสำคัญแค่ในปัจจุบันและอนาคตอันใกล้ที่กำลังจะถึงเท่านั้น คุณมีชีวิตในแบบที่นักวิทยาศาสตร์เรียกว่า ‘การตัดสินใจที่ส่งผลในทันที’

ทีนี้คุณกลับมาเป็นมนุษย์ในสังคมสมัยใหม่ หลายสิ่งที่คุณกระทำในวันนี้ ยังไม่ได้ส่งผลดีต่อคุณในทันที เช่น ถ้าคุณทำงานได้ดี คุณจะได้รับค่าตอบแทนในอีกหลายสัปดาห์ข้างหน้า ถ้าคุณเก็บออมตอนนี้ บางทีคุณอาจจะมีเงินพอ สำหรับวัยเกษียณ

ทำให้ปัจจุบัน มนุษ์เราต่างมีชีวิตในแบบที่นักวิทยาศาสตร์เรียกว่า ‘การตัดสินใจที่ให้ผลล่าช้า’

แต่สมองของมนุษย์เดิมทีไม่ได้มีวิวัฒนาการในวิถีชีวิตแบบ ‘การตัดสินใจที่ให้ผลล่าช้า’ เพราะบรรพบุรุษของเราที่รู้จักกันในนามว่า ‘โฮโม เซเปียนส์ เซเปียนส์’ ก็ได้ใช้ชีวิตเช่นเดียวกับสัตว์อื่น ๆ ในทุ่งหญ้าสะวันนาของแอฟริกา

หลังจากนั้นต่อมานับพัน ๆ รุ่นของการใช้ชีวิตในวิถีแบบการตัดสินใจที่ส่งผลทันที สมองของมนุษย์ก็ได้วิวัฒนาการกลายมาเป็น ความต้องการผลตอบแทนในอนาคตระยะยาวแทน

เราทุกคนต่างต้องการมีชีวิตที่ดีขึ้นในอนาคต อย่างไรก็ตามเมื่อถึงเวลาต้องตัดสินใจ ความสุขเฉพาะหน้ามักจะเป็นผู้ชนะเสมอและคุณมักจะไม่เลือกทำสิ่งที่กำหนดอนาคตตัวเอง

เช่น การสูบบุหรี่อาจฆ่าคุณภายใน 10 ปีข้างหน้า แต่ในตอนนี้มันช่วยคุณบรรเทาความเครียดได้ หรืออย่างการกินอาหารที่มากเกินไป ก็จะส่งผลร้ายในอนาคต แต่ในเวลานี้มันช่วยคุณลดความอยากอาหารลงได้

จากผลงานวิจัยได้แสดงไว้ว่า คนที่มีความอดทนอดกลั้นสูงนั้น มักจะมีระดับการใช้สารเสพติดต่ำกว่า มีแนวโน้มที่จะเป็นโรคอ้วนต่ำกว่า และมีแนวโน้มที่จะตอบสนองต่อความเครียดได้ดีกว่า

เราสามารถเห็นเหตุการณ์ลักษณะนี้ได้ในชีวิตของเราเองอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็น ถ้าคุณเลิกหรือไม่ใช้สารเสพติด อย่างการสูบบุหรี่ คุณก็จะมีสุขภาพที่ดีและมีอายุที่ยืนยาวมากขึ้น ถ้าคุณเลื่อนเวลาดูโทรทัศน์และตั้งใจทำการบ้านจนเสร็จ คุณก็จะเรียนเข้าใจมากขึ้นและได้เกรดดีขึ้น ถ้าคุณไม่แวะซื้อขนมหวานและมันฝรั่งทอดที่ร้าน คุณก็จะมีแนวโน้มได้กินอาหารที่ดีต่อสุขภาพมากกว่าเมื่อถึงบ้าน

ยิ่งคุณรู้สึกพอใจต่อการกระทำที่เกิดขึ้นในปัจจุบันมากเท่าไหร่ คุณยิ่งต้องตั้งคำถามกับตัวเองว่าสิ่งที่คุณทำไปนั้นจะสามารถนำคุณไปสู่เป้าหมายในอนาคตหรือไม่

ดังนั้น ความสำเร็จในเกือบทุกเรื่องจะเกิดขึ้นได้ เมื่อคุณยอมเมินเฉยต่อรางวัลที่คุณจะได้รับในทันทีและอดทนรอคอยรางวัลในอนาคตอย่างที่คำสุภาษิตไทยกล่าวไว้ว่า “อดเปรี้ยวไว้กินหวาน” นั่นเอง

ขอบคุณ หนังสือ: Atomic habits